Do wszystkich rządzących, parlamentarzystów i liderów politycznych. Fundacja „Razem Lepiej” apeluje o zakończenie wieloletniego sporu wokół Trybunału Konstytucyjnego i o podjęcie autentycznego dialogu ponad podziałami. Nie apelujemy o zwycięstwo którejkolwiek ze stron. Apelujemy o zwycięstwo państwa prawa nad partyjnym konfliktem.
1. Kryzys TK to problem całego państwa
Obecny kryzys konstytucyjny jest efektem skumulowanych decyzji politycznych podejmowanych przez kolejne większości parlamentarne. Spór zapoczątkowany w 2015 roku był z biegiem lat pogłębiany przez następne obozy rządzące. Konsekwencje tego klinczu ponoszą dziś przede wszystkim obywatele. Dalsze traktowanie Trybunału jako oręża w walce politycznej niszczy zaufanie do państwa i godzi w zasadę niezawisłości sędziowskiej.
2. Potrzebujemy resetu ustrojowego, a nie politycznego
Proponujemy rozpoczęcie prac nad ponadpartyjnym porozumieniem konstytucyjnym. Jego celem musi być stworzenie rozwiązań uniemożliwiających jakiejkolwiek większości traktowanie Trybunału jak politycznej zdobyczy.
Podkreślamy: nie chodzi o pozakonstytucyjne odwoływanie sędziów. Wszelkie zmiany ustrojowe oraz zasady przejściowe muszą odbywać się w pełnej zgodzie z obowiązującą ustawą zasadniczą lub w procedurze jej formalnej nowelizacji.
3. Pluralistyczny model wyboru sędziów
Proponujemy odejście od systemu, w którym skład Trybunału dyktuje wyłącznie aktualna większość parlamentarna. Do publicznej debaty poddajemy:
- zapewnienie realnego wpływu zarówno większości, jak i opozycji na wyłanianie kandydatów,
- zwiększenie roli Senatu jako organu równoważącego,
- włączenie Prezydenta RP w mechanizm ustrojowy w granicach jego konstytucyjnych kompetencji,
- wprowadzenie wymogu najwyższych kwalifikacji prawniczych, nienagannej opinii oraz jawnych, publicznych wysłuchań kandydatów,
- zabezpieczenie przed jednorazowym obsadzeniem całego składu przez jeden obóz polityczny.
Nie proponujemy prostego podziału „kwot partyjnych”. Sędzia Trybunału nie ma być reprezentantem rządu, opozycji, Senatu czy Prezydenta. Ma być sędzią Konstytucji.
4. Kadencyjność gwarantująca niezależność
Proponujemy debatę nad modelem rotacyjnym lub stopniowym odnawianiem składu Trybunału, aby zapobiec przejmowaniu instytucji przez pojedyncze układy polityczne. Wszelkie modyfikacje 9-letniej kadencji, na przykład wprowadzenie kadencji 6-letnich albo zmian w harmonogramie ich rozpoczynania, wymagają rzetelnej analizy oraz odpowiedniej zmiany art. 194 Konstytucji.
5. Propozycja Okrągłego Stołu
Zwracamy się do Prezydenta RP, Marszałka Sejmu, Marszałka Senatu, Premiera oraz wszystkich klubów parlamentarnych i środowisk prawniczych o podjęcie rozmów przy wspólnej zasadzie: nikt nie może mieć Trybunału Konstytucyjnego na własność.
6. Odwaga do kompromisu
Przerwijmy ten niszczący cykl politycznej zemsty. Polska potrzebuje stabilnych reguł, które będą chronić państwo bez względu na to, kto dzierży władzę. Proponujemy konstytucyjny kompromis oparty na transparentności, pluralizmie oraz stopniowej wymianie składu sędziowskiego.
7. Nasz apel
Zamiast kolejnego etapu wojny przekształćmy obecny kryzys w fundament pod trwałe rozwiązanie na dziesięciolecia. Stwórzmy Trybunał, który nie należy do nikogo innego, jak tylko do Konstytucji i Obywateli Rzeczypospolitej Polskiej.
Dlaczego Fundacja „Razem Lepiej” zabiera głos
Naszą codzienną pracą jest pomoc osobom i rodzinom w kryzysie. Przewidywalne prawo i niezależny sąd konstytucyjny są warunkiem, żeby osoba poszkodowana mogła wyegzekwować swoje prawa w rozsądnym czasie. Każdy rok przedłużającego się kryzysu instytucjonalnego to dłuższe sprawy i wyższy koszt, a ten koszt ponoszą ci, którzy mają najmniej zasobów.
Apel publikujemy niezależnie od bieżących wydarzeń wokół Trybunału. Uważamy, że problem jest strukturalny, a nie kadencyjny, dlatego rozwiązania muszą sięgać głębiej niż doraźne decyzje personalne.
To stanowisko Fundacji. Nie jest to kampania polityczna ani poparcie dla jakiegokolwiek ugrupowania.
Kontekst: stanowisko Zarządu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka z 31 października 2026 r.
Podpisano: Razem Lepiej
W trosce o państwo prawa, niezależność instytucji publicznych oraz prawa obywateli RP.
Warszawa, 31 października 2026 r.
Kontakt: fundacja@razemlepiej.org, tel. +48 511 101 082
